Weeb portaaliin Dhiibbaa Haala QilleensaaOnline oomisha Inistiitiyuutii Qorannoo Dhiibbaa Haala Qilleensaa Potsdam ti.
Potsdam-Institut für Klimafolgenforschung (PIK) e. V.
Telegrafenberg A 31
14473 Potsdam
Teessoo poostaa
Postfach 60 12 03
14412 Potsdam
Bilbila: 0331 288-2500
Faaksii: 0331 288-2600
Imeelii: impressum@pik-potsdam.de
Intarneetii: https://www.pik-potsdam.de
Boordii Daayirektarootaan kan bakka bu'ame:
Prof. Ottmar Edenhofer
Prof. Johan Rockström
Dr. Bettina Hörstrup
Mana murtii galmee: Amtsgericht Potsdam
Lakkoofsa galmee: VR 1038
Qabiyyeef itti gaafatamaa: Boordii Daayirektaroota
Lakkoofsa VAT: DE811547185
Stefan Fuchs
Jan Müggenburg
Kanwal Nayan Singh
Rafaela Klafka
Anna Reckwitz
Pia Wolffram
Diegopablo Pineda Schwarz
Juliane Glinski
Bastian Franke
Sören Etler
Dr. Thomas Nocke
Qabiyyeen fuula kanaa of eeggannoodhaan gulaalamee sakatta'amee jira. Haa ta’u malee, Inistiitiyuutiin Qorannoo Dhiibbaa Haala Qilleensaa Potsdam (PIK) odeeffannoo kenname yeroon, sirrii ta’uu, guutuu ta’uu isaa ykn qulqullina isaaf wabii hin kennu. Kanaafuu, odeeffannoo kenname kamiyyuu fayyadamuu ykn itti fayyadamuu dhabuun miidhaa qaqqabe ilaalchisee himannaan itti gaafatamummaa PIK irratti dhiyaatu, odeeffannoo gosa kamiyyuu kan guutuu hin taane ykn sirrii hin taane dabalatee, ni fudhatama, yoo PIK itti yaadamee ykn dagannoon guddaan socho’uu isaa mirkanaa’uu danda’e malee. Kutaaleen fuulaa ykn maxxansi guutuun dhiyeessii fi odeeffannoo hunda dabalatee beeksisa addaa malee PIKn dheerachuu, jijjiiramuu ykn gartokkoon ykn guutummaatti haqamuu danda’a.
PIK kallattiinis ta'e al-kallattiin marsariitiiwwan Intarneetii alaa ("links") yoo eeru, itti gaafatamummaa kan qabu qabiyyee irratti beekumsa sirrii yoo qabaatee fi qabiyyeen seeraan alaa yoo jiraate itti fayyadama isaa ittisuun teeknikaan kan danda'amuu fi sababa qabeessa yoo ta'e qofa. PIK yeroo hidhannoo saaguutti fuulonni walitti hidhaman qabiyyee seeraan alaa akka hin qabne ifatti ibsa. Dizaayinii fuula walitti hidhame kan ammaa fi gara fuula duraa irratti dhiibbaa tokkollee kan hin qabne yoo ta’u, kanaanis jijjiirama qabiyyee irratti erga walitti hidhamiinsi fuula sanaa qophaa’ee booda godhame irraa ifatti of fageessa PIK qabiyyee, argama, sirrii ta’eef itti gaafatamummaa hin qabu fi sirrii ta’uu marsariitiiwwan walitti hidhaman, dhiyeessii isaanii, hidhannoo ykn beeksisa isaanii. PIK qabiyyee seeraan alaa, sirrii hin taane ykn guutuu hin taanee fi keessumaa miidhaa odeeffannoo fuula walitti hidhame irratti kenname fayyadamuu ykn itti fayyadamuu dhabuu irraa madduf itti gaafatamummaa hin fudhatu..
PIK maxxansaalee hunda keessatti mirga waraabbii seera qabeessa ta’e eeguuf carraaqaa jira. Kun ta’ee osoo jiruu, sarbamni mirga waraabbii uumamuu yoo qabaate, PIK erga beeksisee booda wanta barbaachisaa ta’e maxxansa isaa irraa ni haqa ykn mirga waraabbii barbaachisaa ta’e ni agarsiisa. Maqaaleen maqaa daldalaa fi mallattoolee daldalaa dhiyeessii interneetii keessatti caqafaman fi yoo barbaachisaa ta’e qaama sadaffaatiin eegumsa argatan hundi tumaalee seera mallattoo daldalaa seera qabeessa ta’ee fi mirga abbummaa abbootii qabeenyaa galmaa’anii wajjin daangaa tokko malee ni bitamu. Mallattoo daldalaa kaasuun qofti mirga qaama sadaffaatiin eegumsa akka hin qabne kan agarsiisu miti.
Itti gaafatamummaa kana akka qaama maxxansa interneetii irraa ergamaniitti ilaalamuu qaba. Kutaaleen ykn jechoonni dhuunfaa ibsa kanaa seera qabeessa ykn sirrii yoo hin taane qabiyyeen ykn rogummaan kutaalee biroo dhugaa kanaan dhiibbaa kan hin geessisne ta’ee hafa.
Daataan poortaalicha keessatti dhiyaate (gabateewwan akka CSV, daataa sarara qabuufi giddugaleessota naannoo akka NetCDF) bu'aa moodeloota qilleensaa fi dhiibbaa qilleensaa akkasumas daawwannaa qindaa'eeti. Isaan kun tilmaama haala gara fuulduraa sanaa irratti hundaa'uun guddina ta'uu danda'u kan ibsan malee, raaga miti. Maaloo giddugaleessa qofa osoo hin taane, daangaa garee moodeelaa (dhibbeentaa 10ffaa hanga 90ffaatti) fayyadamaa. Ibsa iddoowwan tokkicha irratti yookaan murtiiwwan karooraatiif, gorsi ogeessaa barbaachisaadha.
Ulaagaaleen hayyama irra deebiin itti fayyadamuuf amma ilaallamaa jiru. Hanga yeroo sanaatti, daataa kana dabarsuu yookaan maxxansuu keessan dura, maaloo ergaa gabaabaa gara climateimpacts@pik-potsdam.de ergaa.
Maaloo daataa kana akka armaan gadiitti wabii godhaa: Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK) (waggaa): ClimateImpactsOnline, naannoo, damee, haala. https://www.klimafolgenonline.com (kan argame …).
Faayiloonni NetCDF odeeffannoo kana meetaadataa isaanii keessattis ni qabatu (madda, qunnamtii, wabi).
Marsariitiin kun waggoota dheeraadhaaf PIK fi hiriyaa hojii isaa ta'aniin qophaa'eera. Bara 2026 irraa eegalee, hojii kana deeggaruuf meeshaalee AI (Aartificial Intelligence) kanneen akka saganteessuu, daataa qindeessuu fi barreeffamoota qopheessuu irratti dabalataan fayyadamaa turre. Barreeffamoonni Afaan Jarmanii fi Ingiliffaa hojjetoota PIK-tiin sakatta'amaniiru; PIK itti gaafatamummaa gulaallii isaanii qaba. Jechamni afaanota birootiin barreeffame maashinaan kan hiikame yoo ta'u, namoota afaan sana dhalootaan beekanun guutummaatti hin sakatta'amne; jechamni afaan Jarmanii yookiin Ingiliffaa isa amansiisaadha. Ragaan qilleensaa, kaartaawwan fi giraafonni moodeelota qilleensaa fi xiinxala PIK fi hiriyaa hojii isaa irratti kan hundaa'anidha; isaan AI uumama fiduun hin hojjetamne.
Daataa daawwannaa dhiyeessuu isaaniitiif Tajaajila Haala Qilleensaa Jarmanii, akkasumas pirojektii PIKee, kan meeshaalee barnootaa misoomse fi barruulee ibsaa namoota idileefi barattootaaf fooyyesse maallaqaan deeggareef Deutsche Bundesstiftung Umwelt galateeffachuu barbaanna. Pirojektii ClimateExpertSystem (CIES) keessatti deeggarsa isaaniitiif Climate-KIC, akkasumas PIKee-BB, kan barnoota ogummaa tiif gosa addaa ta'e, maallaqaan deeggaruu isaaniitiif BMU ni galateeffanna.
Kutaaleen marsariitii naannoo pirojektiiwwan keessatti kan uumaman yoo ta'u, ragaafi tumsa isaaniif ni galateeffanna: "Brazil East Africa Peru India Climate Capacities" (B-EPICC), kutaa Tarkaanfii Qilleensaa Idil-addunyaa (IKI) kan ta'e; Green Vision Central Asia (GVCA), kan Waajjira Ministeera Dhimma Alaa Federaala Jarmanii irraa deeggarsa maallaqaa argate, fi CWEH – Uzbekistaan (Eeshiyaa Giddugaleessaa); TransformAr, kan Gamtaa Awurooppaa irraa deeggarsa maallaqaa argate (Awurooppaa); CapTain Rain (Yordaan); pirojektii xiinxala raagaa UNHCR (Saaxil).
Daataan qilleensaa kun fakkeessiiwwan CMIP6, kan Sagantaa Qorannoo Qilleensaa Addunyaa (WCRP)tiin qindeeffame, EURO-CORDEX fi pirojektii Gamtaa Awurooppaa Impact2C, akkasumas ISIMIP3b fi kuusaa daataa daawwannaa W5E5 irratti kan hundaa'edha. Ragaan taateewwan cimaa galmee taateewwanii cimdaa qorannoo ClimXtreme irraa argame.
Daataan Waajjira Kaartoogiraafii fi Ji’oodesii Federaalaa irraa argame (hanga Guraandhala 1, 2011tti) naannolee bulchiinsa Jarmanii (daangaa mootummaa federaalaa fi aanaa) bakka bu’uuf itti fayyadameera. Bu’uurri lageen agarsiifamaniif toora lageen guutuu biyyattii DLM1000W (moodeela lafa dijitaalaa iskeelii 1:1,000,000, bishaan naannoo meeshaa) Ejensii Naannoo Federaalaa (UBA) irraa, hanga June 2004. Naannoo bosonaaf, bu’uura qabna ofii keenyaa birooshura "Bosona argadhu" jedhu BMEL irraa. Laayibaroonni gaarreen kun kaartaa naannoowwan uumamaa gurguddoo Jarmanii irraa kan fudhatamanidha (Ejensii Federaalaa Eegumsa Uumamaa, 2008).
Kaartaa duubee: suuraa saatalaayitii tajaajila kaartaa suuraa addunyaa kan Esri (maddoota: Esri, Maxar, Earthstar Geographics, fi Hawaasa Fayyadamtoota GIS), kan bara 2022 argame. Kutaaleen daangaawwan bulchiinsaa, kanneen akka Jarmanii, Peeruu fi Taanzaaniyaa dabalatee, kuusaa ragaa GADM (gadm.org) irratti hundaa'u; sararri naannoo Jarmanii DIVA-GIS (diva-gis.org) irraa kan argame yoo ta'u, dhaabbatichi ragaa GADM ni dhiyeessa.
Fuulli kun ibsa halluu fi dizaayinii Cynthia Brewer (http://colorbrewer2.org) tiin hojjetame of keessaa qaba.
Mallattoolee Freepik fayyadamee fi haala barbaadamuun kan hojjetame ture .
Fayyadamtoonni haala armaan gadiitiin suuraa iskiriinii ykn kaastaa iskiriinii poortala interneetii www.klimafollowonline.com, klimafollowonline-bildung.de fi climateimpactsonline.com uumuu, raabsuu fi maxxansuuf mirga kanaan kennameeraaf:
1. fayyadamtoonni yeroo maxxansan ykn irra deebi’anii raabsan madda isaanii akka agarsiisan ifatti gaafatamna, keessumaa URL poortala interneetii www.klimafollowonline.com, klimafollowonline-bildung.de ykn climateimpactsonline.com akka kaasan.
2. qabiyyeen suuraa iskiriinii ykn viidiyoo iskiriinii agarsiifame soba ta'uu dhiisuu danda'a. Iskeeliin fakkii ykn sirreeffamni gamaa bakka bu'iinsa halluu garuu ifatti hayyamameera.